Kısaca
- İlk ortodontik değerlendirmenin 7 yaş civarında yapılması önerilir.
- Bu yaşta kontrol, tedaviye başlanacağı anlamına gelmez; çoğu çocuk yalnızca izlenir.
- Çene uyumsuzlukları büyüme sürerken daha kolay yönlendirilir.
Aileler çoğu zaman tel tedavisi için bütün süt dişlerinin düşmesini bekler. Tel takmak için bu doğru olabilir, ama değerlendirme için geç kalınmış olabilir. Bazı sorunlar çene büyürken düzeltilirse çok daha basit çözülür.
Neden 7 yaş?
Yedi yaş civarında ilk kalıcı azılar ve ön dişler çıkmış olur. Bu dişlerin birbirine nasıl kapandığına bakılarak çene ilişkisi, yer durumu ve gelişimin yönü hakkında fikir edinilir. Çene kemikleri hâlâ büyüdüğü için gerekirse yönlendirme yapılabilir.
Erken tedavi gerektirebilen durumlar
- Üst çenenin dar olması ve arka dişlerde çapraz kapanış
- Alt çenenin belirgin biçimde önde ya da geride olması
- Ön dişlerin ters kapanması
- Süt dişlerinin erken kaybına bağlı yer darlığı
- Beş altı yaşından sonra süren parmak emme ve dil itme alışkanlığı
- Öne çıkık ve darbeye açık üst ön dişler
Erken tedavide ne yapılır?
Bu dönemde çoğunlukla tel değil, aparey kullanılır: damak genişleticiler, yer tutucular, alışkanlık kırıcılar ve çenelerin gelişimini yönlendiren fonksiyonel apareyler. Amaç iskeletsel sorunu düzeltmek ve kalıcı dişlere yer hazırlamaktır. Birçok çocukta kalıcı dişler tamamlandığında ikinci bir aşama olarak tel ya da şeffaf plak tedavisi gerekir; ancak bu aşama genellikle daha kısa ve basit olur.
Tel tedavisi için tipik zaman
Yalnızca diş dizilimiyle ilgili sorunlarda tedavi çoğunlukla kalıcı dişlerin büyük bölümü çıktıktan sonra, 11–14 yaş arasında başlar. Bu dönemde büyüme sürdüğü için dişler daha kolay hareket eder ve çocuklar tedaviye iyi uyum sağlar.
Ya yetişkinler?
Ortodontik tedavi için üst yaş sınırı yoktur. Diş etleri ve kemik sağlıklı olduğu sürece dişler her yaşta hareket ettirilebilir. Yetişkinlerde çene büyümesi tamamlandığı için iskeletsel sorunların çözümü farklı planlanır.
Sık sorulanlar
Dişleri düzgün görünüyor, yine de kontrol gerekir mi?
Ön dişler düzgün görünse de arka dişlerin kapanışında ya da çene ilişkisinde aile tarafından fark edilmeyen sorunlar olabilir. Yedi yaş kontrolü bu yüzden önerilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; teşhis ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa diş hekimine başvurunuz.